Rada Europy stała zawsze na stanowisku, że demokracja na szczeblu lokalnym i regionalnym spełnia nadrzędną rolę. Ostatecznie, wolność jest kwestią zarówno lokalną, jak i państwową. Samorządy lokalne  muszą spełniać potrzeby wszystkich Europejczyków, w miastach i na wsiach, w regionach centralnych, peryferyjnych i granicznych. W 1957 roku Rada Europy podjęła pierwsze kroki w kierunku zapewnienia reprezentacji władz lokalnych i jej działalność w tym zakresie rozciąga się od Islandii po Rosję i od Norwegii po Bałkany.

W 1994 roku Rada Europy powołała do życia jako ciało konsultacyjne Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (CLRAE), obecnie - Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, który zastąpił Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych. Kongres niesie pomoc nowym państwom członkowskim w kwestiach praktycznych związanych z tworzeniem skutecznie działających samorządów lokalnych i regionalnych.

Kongres składa się z dwóch izb: Izby Władz Lokalnych i Izby Regionów. Dwuizbowe zgromadzenie składa się z 315 członków tytularnych i 315 zastępców, a każdy z nich jest przedstawicielem wybranym z ponad 200 tys. władz lokalnych i regionalnych, działających w państwach członkowskich Rady Europy. Izby wybierają wymiennie Przewodniczącego Kongresu na dwuletnią kadencję. Posiedzenia Kongresu odbywają się raz do roku w Strasburgu. W charakterze gości specjalnych i obserwatorów zapraszane są oficjalne delegacje organizacji europejskich i niektórych krajów nie będących członkami Rady Europy.

Stały Komitet, wyłoniony ze wszystkich delegacji krajowych, spotyka się między sesjami plenarnymi Kongresu.

Kongres organizuje swoją pracę w ramach czterech komisji statutowych:
• Komisji Instytucjonalnej, której głównym zadaniem jest przygotowywanie raportów odnośnie rozwoju demokracji w Europie na szczeblu lokalnym i regionalnym;
• Komisji Kultury i Edukacji, zajmującej się sprawami mediów, młodzieży, sportu i komunikacji społecznej;
• Komisji Zrównoważonego Rozwoju, zajmującego się problemami środowiska oraz planowaniem przestrzennym i urbanistycznym;
• Komisji do spraw Spójności Społecznej, której zadania koncentrują się na kwestiach dotyczących zatrudnienia, obywatelstwa, relacji między społecznościami, zdrowia publicznego oraz równości kobiet i mężczyzn.

Szef Wykonawczy Kongresu wspomagany przez Sekretariat składający się z pracowników Rady Europy odpowiedzialny jest za bieżące zarządzanie działalnością Kongresu.

- upowszechniania skutecznych struktur władzy na szczeblu lokalnym i regionalnym we wszystkich państwach członkowskich Rady Europy, a szczególnie w nowopowstałych państwach demokratycznych,
- przeanalizowania stopnia rozwoju demokracji lokalnej i regionalnej w państwach członkowskich i państwach ubiegających się o członkostwo,
- rozwijania inicjatyw, umożliwiających efektywne uczestniczenie obywateli w demokracji lokalnej i regionalnej,
- reprezentowania interesów władz lokalnych i regionalnych w kształtowaniu polityki europejskiej,
- ożywiania współpracy regionalnej i transgranicznej na rzecz pokoju, tolerancji i zrównoważonego rozwoju,
- uczestniczenia w wyborach lokalnych i regionalnych w charakterze obserwatora.

Związek Województw ma sześciu przedstawicieli i sześciu zastępców przedstawicieli w Kongresie Władz Lokalnych i Regionalnych. Kandydat na członka CLRAE musi uzyskać akceptację Związku Województw RP.

Lista przedstawicieli Związku Województw RP w Kongresie Władz Lokalnych i Regionalnych:

Bernadeta Hordejuk
radna województwa, woj. warmińsko-mazurskie
 
Elżbieta Polak
radna województwa, woj. lubuskie

Lucyna Andrysiak
radna województwa, woj. kujawsko - pomorskie
 
Wojciech Jankowiak
radny województwa, woj. wielkopolskie

Andrzej Pruszkowski
radny województwa, woj. lubelskie

Marek Mazur
radny województwa, woj. łódzkie

Lista zastępców przedstawicieli Związku Województw RP w Kongresie Władz Lokalnych i Regionalnych:

Anna Horodyska
radna województwa, woj. dolnośląskie

Grzegorz Grzelak
radny województwa, woj. pomorskie

Tatiana Sokołowska
radna województwa, woj. wielkopolskie

Daria Sapińska
radna województwa, woj. podlaskie

Agnieszka Sobolewska
radna województwa, woj. zachodniopomorskie

Michał Czarski
radny województwa, woj. śląskie

Najbardziej widocznymi efektami działalności Kongresu jest opracowanie szeregu dokumentów przyjętych następnie w formie konwencji państw Rady Europy:

Europejska Karta Samorządu Terytorialnego (1985) stwierdza, że demokracja stanowi podstawę efektywnego funkcjonowania samorządu lokalnego. Karta służy jako wzór dla reform w zakresie ustawodawstwa w nowopowstałych państwach demokratycznych. Niektóre z państw włączyły już zasady zawarte w Karcie do swoich konstytucji. Europejska konwencja ramowa o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi (1980) i jej dwa protokoły dodatkowe przyznają władzom lokalnym i regionalnym prawo do współpracy ponad granicami w zakresie świadczenia usług i ochrony środowiska.

Konwencja o uczestnictwie cudzoziemców w życiu publicznym na szczeblu lokalnym (1992) postuluje zasadę stopniowego przyznawania praw obywatelskich i politycznych, włącznie z prawem do głosowania, cudzoziemcom zamieszkałym na stałe.

Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych (1992) ma na celu zachowanie języków regionalnych i języków mniejszości narodowych, jako unikalnego składnika europejskiego dziedzictwa kulturowego, rozszerzając zakres ich stosowania w dokumentach prawnych, szkole, życiu publicznym, kulturalnym, gospodarczym i społecznym, a także w mediach.

Karta uczestnictwa młodych ludzi w życiu gmin i regionów (1992) zawiera wytyczne mające na celu zachęcenie młodego pokolenia do uczestniczenia w podejmowaniu decyzji i w zmianach społecznych dokonujących się na ich ulicy, w ich miejscowości lub regionie.

Europejska konwencja krajobrazowa została przyjęta we Florencji w październiku 2000 roku. Konwencja nakłada na władze publiczne obowiązek przyjęcia polityki i zastosowania środków na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym, które zapewnią w całej Europie ochronę krajobrazów, ich zarządzanie i planowanie.

Strona Rady Europy - www.coe.org.pl

Strona Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy - http://www.coe.int/T/Congress/Default_en.asp

Strona Związku Województw RP - www.zwrp.pl