Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 1990-03-08 z późniejszymi poprawkami daje gminom w Artykule 5b możliwość powoływania Młodzieżowych Rad Gminy:
Art. 5b. [Młodzieżowa rada gminy] 1. Gmina podejmuje działania na rzecz wspierania i
upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy, w tym zwłaszcza wśród młodzieży.
2. Rada gminy na wniosek zainteresowanych środowisk może wyrazić zgodę na utworzenie
młodzieżowej rady gminy mającej charakter konsultacyjny.
3. Rada gminy, powołując młodzieżową radę gminy, nadaje jej statut określający tryb wyboru jej członków i zasady działania.
W intencji ustawodawcy powołanie Rad Gmin miało szerzyć idea samorządności wśród młodzieży a w dalszej perspektywie kształcić obywatelsko kolejne pokolenie obywateli, samorządowców oraz polityków. Charakter konsultacyjny kryje w sobie pomysł aby decyzje dotyczące młodzieży były konsultowane przez nią samą. Taki zabieg miałby zwiększać uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym co jest jednym z priorytetów europejskiej polityki młodzieżowej.
Na Dolnym Śląsku działają obecnie 34 Rady Miast i Gmin.
Są to:
1. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Bardo Śląskie
2. Młodzieżowa Rada Miasta Bielawa
3. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Bogatynia
4. Młodzieżowa Rada Miasta Bolesławiec
5. Młodzieżowa Rada Miasta Chojnów
6. Młodzieżowa Rada Gminy Długołęka
7. Młodzieżowa Rada Gminy Dobroszyce
8. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Duszniki Zdrój
9. Młodzieżowa Rada Miasta Dzierżoniów
10. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Gryfów Śląski
11. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Jaworzyna Śląska
12. Młodzieżowa Rada Miasta Jelenia Góra
13. Młodzieżowa Rada Gminy Kondratowice
14. Młodzieżowa Rada Gminy Krośnice
15. Młodzieżowa Rada Miasta Legnica
16. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Milicz
17. Młodzieżowa Rada Gminy Mysłakowice
18. Młodzieżowa Rada Gminy Nowa Ruda
19. Młodzieżowa Rada Miasta Nowa Ruda
20. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Oborniki Śląskie
21. Młodzieżowa Rada Miasta Oleśnica
22. Młodzieżowa Rada Gminy Oława
23. Młodzieżowa Rada Miasta Oława
24. Młodzieżowa Rada Gminy Stoszowice
25. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Strzelin
26. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Syców
27. Młodzieżowa Rada Gminy Świdnica
28. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Świebodzice
29. Młodzieżowa Rada Miasta Wałbrzych
30. Młodzieżowa Rada Gminy Wińsko
31. Młodzieżowa Rada Miasta Wrocław
32. Młodzieżowa Rada Gminy Zawonia
33. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Żarów
34. Młodzieżowa Rada Miasta i Gminy Żmigród
Z badań przeprowadzonych przez Stowarzyszenie Semper Avanti wynika, że średnio 20% dolnośląskich gmin i miast posiada młodzieżowe rady przy czym sytuacja jest dużo lepsza w miastach (35,5%) niż gmin wiejskich (14%).
W gminach i miastach w których działają Rady wynika, że są średnio rozpoznawalne: w gminach w których istnieją owe rady jedynie 50% wiedzących o ich istnieniu obywateli było w stanie wskazać ich działania a same rady były rozpoznawalne w około 20%.
W około 80% jednostkach samorządowych nie było zainteresowania powołaniem młodzieżowych rad ani wiedzy kto właściwie powinien animować ich działanie.
Przeprowadzone badania nie napawają optymizmem bo gdyby rzetelnie analizować uzyskane wyniki to rozpoznawalność działalności rad wśród obywateli wynosiłaby kilka procent.
Pewnym rozwiązaniem może być promocja idei samorządności szczególnie wśród młodzieży a także obywateli a szczególnie opracowanie standardów działania owych młodzieżowych Rad.
Z pewnością działanie warte jest podjęcia, gdyż poprzez taki działania u podstaw młodzież ma możliwość osobistego rozwoju a w dalszej perspektywie rozwija się idea i jakość polskiej samorządności.