Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej

Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej (EUWT) jest nowym instrumentem wprowadzonym przez prawo wspólnotowe, pozwalającym na tworzenie sformalizowanych grup współpracy przez podmioty publiczne z różnych państw członkowskich. Podstawą prawną dla EUWT jest rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej oraz Ustawa z dnia 7 listopada 2008 roku o europejskim ugrupowaniu współpracy terytorialnej. Zasady funkcjonowania EUWT określają również statut i konwencja oraz prawodawstwo państwa członkowskiego, w którym znajduje się jego siedziba statutowa.

Instytucja EUWT została powołana z myślą o wspieraniu współpracy terytorialnej (transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej). Jest odpowiedzią na trudności napotykane w dotychczasowej współpracy, związane przede wszystkim z różnorodnością warunków, praw i procedur krajowych. Ma stanowić alternatywę dla europejskiego ugrupowania interesów gospodarczych, które dotychczas nie sprawdza się w roli instrumentu współpracy w ramach inicjatywy Interreg.

Celem nadrzędnym EUWT jest wzmacnianie spójności gospodarczej i społecznej. Wykonuje zadania, które mieszczą się w zakresie kompetencji jego członków, w tym realizuje projekty współfinansowane ze środków UE, ze szczególnym uwzględnieniem programów EWT.

W każdym z państw członkowskich EUWT posiada zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych o najszerszym zakresie przyznawanym osobom prawnym na mocy prawa krajowego tego państwa członkowskiego. Oznacza to m.in. prawo do nabywania i zbywania mienia ruchomego i nieruchomego oraz zatrudnianie pracowników i występowania jako strona w postępowaniu sądowym. Ugrupowaniu przysługuje zatem pełna samodzielność i podmiotowość prawna w dokładnie takim zakresie, w jakim przyznają ją osobom prawnym państwa członkowskie.

Dotychczas powstało 21 EUWT. Tworzą je podmioty różnego szczebla administracji oraz tzw. inne podmioty prawa publicznego. Poza czterema wyjątkami (Amphictyony, Grande Région, Archimed, Bánát Triplex Confinium) w ich skład wchodzą po dwa kraje. Swoim zasięgiem obejmują od 53 km2 i 2 tys. mieszkańców (EUWT Karst-Bodva) do 110 000 km2 i 13,5 mln mieszkańców (EUWT Euroregion Pyrénées-Méditerannée). Najczęściej mają bardzo szeroki zakres zadań. Jedynie dwa z nich mają charakter ugrupowań wyspecjalizowanych. Jedno – Grande Region z siedzibą w Metz we Francji – ma za zadanie zarządzanie programem EWT. Drugie zostało powołane w celu budowy i zarządzania zakładem opieki zdrowotnej obsługującym rejon przy granicy hiszpańsko-francuskiej. Jest to EUWT Szpital Transgraniczny Cerdanya.