Programy edukacyjne wynikające ze Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego      

Forum Edukacyjne Społeczeństwa Informacyjnego

    Forum Edukacyjne Społeczeństwa Informacyjnego to Stowarzyszenie - społeczna inicjatywa nauczycieli i dyrektorów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z czterech powiatów województwa dolnośląskiego: górowskiego, oleśnickiego, legnickiego i lubańskiego. Uczestniczą oni w programie pilotażowym o nazwie "Technologia informacyjna narzędziem jakościowych zmian w edukacji".

Dolnośląski System Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli

    Dolnośląski System Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli stanowi pierwsze, jedyne tego typu w Polsce, rozwiązanie systemowe, wyprowadzone wprost ze Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego. Jak pisze prof. E. Putkiewicz z Instytutu Spraw Publicznych (zob. B. Murawska, E. Putkiewicz, R. Dolata, Wsparcie rozwoju zawodowego, a potrzeb nauczycieli w tym zakresie. ISP, Warszawa, 2005) "Na inną politykę zdecydował się Dolny Śląsk. W kwietniu 1999 roku, a więc w niespełna 4 miesiące po zakończeniu procesu ustawodawczego związanego z reformą terytorialną i w przededniu wprowadzenia reformy edukacji, Wydział Edukacji i Nauki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego przedstawił do publicznej projekt Regionalnego Systemu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli." 

"zDolny Śląsk"


Dolnośląski System Wspierania Uzdolnień

     W Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego edukacja zajmuje szczególne miejsce stanowiąc zarówno cel sam w sobie, jak i podstawowe narzędzie w osiąganiu pozostałych celów strategicznych. Przed edukacją dolnośląską postawiono więc zadania na miarę potrzeb i aspiracji integrującego się regionu. Najważniejsze z nich określa tzw. matryca działań strategicznych. Jak podkreślono w Strategii..., a potwierdzają to pierwsze realizowane przedsięwzięcia, znaczące w skali regionu efekty uzyskać można dzięki synergii pojedynczych inicjatyw, programów i pomysłów. W ten właśnie sposób, integrując wokół użytego w Strategii, jakże wymownego, anagramu – zDolny Śląsk kilka różnych pomysłów i inicjatyw zbudowano program, który przyjął się pod nazwą Dolnośląski System Wspierania Uzdolnień. Już w samej nazwie kryje się podstawowy paradygmat myślenia i działania w ramach Systemu...:
- wachlarz uzdolnień jest otwarty i szeroki, a w każdym młodym człowieku zdeponowany jest pewien „ukryty skarb”;
- uzdolnienia charakteryzuje złożoność i dynamika, a punktem odniesienia winny być uwarunkowania lokalne (klasa, szkoła, gmina, powiat);
- kształcenie i wspieranie uzdolnień to nie tylko domena szkoły, a prawidłowy rozwój talentów nie może się jedynie sprowadzać do maksymalizowania osiągnięć szkolnych;
- inicjatywy i działania lokalne stanowiące elementy systemu (podsystem) są koordynowane oraz wspierane z poziomu województwa.

    Dolnośląski System Wspierania Uzdolnień, jako jedyny w takim wymiarze w Polsce, konstruowany jest na trzech podstawowych filarach:
    Pierwszy i zarazem najważniejszy to bezpośrednie wspieranie szkół i nauczycieli w zakresie pracy z uczniami o indywidualnych, specyficznych predyspozycjach i potrzebach.
Z poziomu województwa zadania te realizuje i koordynuje Dolnośląski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli we Wrocławiu. W pierwszym okresie, szczególnie ważnym dla spójności i efektywności Systemu..., skupiono się przede wszystkim na:
- doskonaleniu nauczycieli w zakresie pracy z uczniem zdolnym,
- kształceniu szkolnych liderów wspierania uzdolnień,
- tworzeniu lokalnych grup wsparcia dla szkolnych liderów wspierania uzdolnień,
- powoływaniu szkolnych zespołów wspierania uzdolnień,
- powstawaniu szkolnych programów rozwijania zainteresowań i uzdolnień,
- budowaniu dolnośląskiej sieci szkół wspierających uzdolnienia,
- angażowaniu środowisk lokalnych w programy, projekty edukacyjne i ich finansowanie,
- nawiązywaniu współpracy między szkołami przez podejmowanie wspólnych przedsięwzięć w zakresie wspierania uzdolnień,
Kolejnym przedsięwzięciem w ramach systemu jest tworzenie Dolnośląskiej Sieci Szkół Wspierających Uzdolnienia , której założenia modelowe brzmią:
- równoprawność – każda szkoła w sieci ma takie same prawa i obowiązki
- masowość – celem jest włączenie do sieci jak największej liczby szkół
- aktywność – każda szkoła w sieci podejmuje działania innowacyjne na rzecz wspierania uzdolnień
- otwartość – szkoły chętnie współpracują, udostępniają swoje pomysły, dzielą się doświadczeniem
- środowiskowość – szkoły włączają w szerokim zakresie wszystkie podmioty lokalnej społeczności w działania na rzecz wspierania uzdolnień.
Każda szkoła może ubiegać się o członkostwo w takiej sieci. Musi jednak spełnić określone warunki, a zatem:
- szkoła stale doskonali się w obszarze wspierania uzdolnień. Szkoła stale organizuje i uczestniczy w formach wspierania uzdolnień
- szkoła ma przygotowanego i aktywnego szkolnego lidera wspierania uzdolnień.
- w szkole skutecznie działa Zespół Wspierania Uzdolnień.
- szkoła posiada przygotowany i wdrażany Program Rozwijania Zainteresowań i Uzdolnień.
- szkoła prowadzi monitoring swoich działań w zakresie wspierania uzdolnień.
- szkoła nawiązała szeroką współpracę z rodzicami, samorządem lokalnym i innymi szkołami w zakresie wspierania uzdolnień.
- szkoła efektywnie promuje osiągnięcia swoich uczniów
- szkoła w sposób uporządkowany dokumentuje swoje działania w ramach wspierania uzdolnień.
Przystąpienie do Sieci stwarza możliwość:
- udziału w realizacji projektów edukacyjnych skierowanych do uczniów zdolnych i nauczycieli,
- pozyskiwania regionalnych środków finansowych przeznaczonych na wspieranie uzdolnień,
- uczestnictwa w formach wspierania uzdolnień organizowanych regionalnie – konkursy, konferencje, szkolenia,
- nawiązania współpracy z innymi szkołami, wymiany doświadczeń i wspólnych przedsięwzięć 
     Drugi filar Systemu... pozwala na przygotowywanie, koordynowanie i finansowanie różnorodnych projektów stanowiących formy pracy z uczniem zdolnym. Wprost niespotykane możliwości pojawiły się tu w momencie pozyskania dla naszego systemu organizatorów i większości uczestników Dolnośląskiego Festiwalu Nauki. Osobiste zaangażowanie się wielu pracowników naukowych zaowocowało kilkudziesięcioma ofertami różnych instytutów wrocławskich uczelni skierowanymi do uzdolnionej młodzieży pragnącej uczestniczyć w ciekawych zajęciach prowadzonych przez pracowników naukowych. O niezwykłym wręcz zaangażowaniu środowisk akademickich na rzecz wspierania uzdolnień świadczy fakt stałej gotowości kilkunastu instytutów do prowadzenia w ciągu roku szkolnego kół zainteresowań nawet w odległych miejscowościach Dolnego Śląska. W bieżącym roku w ramach Dolnośląskiego Festiwalu Nauki zorganizowano konkurs im. Hugona Steinhausa na uczniowskie prace badawcze „Hugonki Festiwalowe”. Był on skierowany do uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.
Znaczącym przedsięwzięciem są konkursy pod hasłem: zDolny Ślązak Gimnazjalista.
Tytuł laureata i finalisty uczniów kl. III z testu badania kompetencji w danej dziedziny konkursowej na podstawie porozumienia pomiędzy Dolnośląskim Kuratorem Oświaty a Okręgową Komisja Egzaminacyjną. Ponadto na podstawie Postanowienia Dolnośląskiego Kuratora Oświaty odpowiedni wpis na świadectwie ukończenia szkoły jest honorowany w czasie przyjęć do szkoły ponadgimnazjalnej.
Szeroka oferta konkursowa dla gimnazjalistów stwarza okazję do rozpoznania własnych możliwości, uświadomienia własnego potencjału intelektualnego i obszaru zainteresowań. Z punktu widzenia wyboru odpowiedniej ścieżki edukacyjnej jest to niezwykle istotne. Podjęcie przez 15-latka czy 16–latka odpowiedniej decyzji w tej sprawie, rokuje pomyślną karierę zawodową.
Zadanie to jest realizowane na zasadzie trójstronnego porozumienia: Województwo Dolnośląskie – Dolnośląski Kurator – Dolnośląskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Informacji Pedagogicznej.
Niezwykle ważnym elementem Dolnośląskiego Systemu Wspierania Uzdolnień jest Konkurs Regionalny „Nauczyciel zDolnego Ślązaka" organizowany od 2002r. Najważniejsze cele konkursu to przede wszystkim zwrócenie uwagi środowiska oświatowego na nauczycieli szczególnie zaangażowanych w pracę z uczniami zdolnymi, którzy wypracowali swój własny styl pedagogiczny, posiadających skuteczny warsztat pracy z uzdolnieniami, a także popularyzacja sprawdzonych koncepcji edukacji zdolnych. Laureaci konkursu honorowani są cennymi nagrodami, a ich projekty edukacyjne są upowszechniane w środowiskach szkolnych na terenie województwa. 
    Trzeci filar Dolnośląskiego Systemu Wspierania Uzdolnień stanowi jego składową finansową. Najważniejszym elementem jest tu system stypendialny. Oparty on jest na współpracy Województwa Dolnośląskiego z Fundacją Edukacji Międzynarodowej z siedzibą we Wrocławiu. Obie umawiające się strony przyjęły na siebie obowiązek zabiegania o środki finansowe przeznaczane na ten cel. Odpowiednimi uchwałami organów wykonawczych powołano również Dolnośląską Radę Wspierania Uzdolnień oraz jej Kapitułę, której stałymi członkami są: Marszałek Województwa Dolnośląskiego oraz Prezes Fundacji Edukacji Międzynarodowej, a zwykłymi: przedstawiciel Kolegium Rektorów Uczelni Wrocławia i Opola, Dolnośląski Kurator Oświaty, członek Zarządu Miasta Wrocławia ds. oświaty, dyrektor Dolnośląskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli oraz dyrektor Wydziału Edukacji Urzędu Marszałkowskiego. Do Dolnośląskiej Rady... zaproszeni natomiast zostali przedstawiciele: szkół wyższych różnego typu, organizacji pracodawców, mediów, stowarzyszeń wójtów i burmistrzów, konwentu starostów, dyrektorów szkół.
Dolnośląska Rada Wspierania Uzdolnień przyjęła na siebie następujące obowiązki:
- współdziałanie ze wszystkimi podmiotami działającymi na rzecz Dolnośląskiego Systemu Wspierania Uzdolnień
- inspirowanie nowych kierunków działania
- powoływanie i odwoływanie członków Kapituły
- dokonywanie okresowej ewaluacji funkcjonowania Dolnośląskiego Systemu Wspierania Uzdolnień.
Natomiast do zadań Kapituły należy:
- promowanie i koordynowanie Dolnośląskiego Systemu Wspierania Uzdolnień,
- opracowywanie i realizowanie rocznych oraz wieloletnich programów działania,
- projektowanie dolnośląskiego systemu staży, stypendiów i nagród dla uzdolnionych oraz dokonywanie jego modyfikacji,
- przygotowywanie i realizowanie planów finansowych (roczne i wieloletnie) związanych z potrzebami DSWU,
- uchwalanie regulaminów i aktów wewnętrznych,
- realizowanie uchwał Rady,
- powoływanie stałych i doraźnych gremiów opiniodawczo-doradczych, odpowiednio do realizowanych programów.
Efektem wspólnego działania jest m.in. rozstrzygnięcie dotychczas pięciu edycji konkursu stypendialnego. Ogółem stypendiami artystycznymi, naukowymi i sportowymi uhonorowano 266 młodych Dolnoślązaków.
Środki na ten cel pochodzą z Fundacji BATORY , budżetu samorządu województwa oraz z Fundacji Edukacyjnej Przedsiębiorczości z Łodzi i wpłat osób fizycznych z 1 % odpisu podatkowego na rzecz organizacji pożytku publicznego.
Kolejnym działaniem w ramach systemu – to DYPLOM ROKU – nagradzanie najzdolniejszych absolwentów Wrocławskich Uczelni.
Zainteresowanie naszym systemem wykazały różne środowiska oświatowe z terenu całego kraju. Dlatego też byliśmy organizatorami w ub. roku I Ogólnopolskiej Konferencji w Krzyżowej (7-8. X. 2004r.), podczas której zaprezentowaliśmy wszystkie elementy Dolnośląskiego Sytemu Wspierania Uzdolnień.
Zainteresowanie systemem jest nadal duże, czego wyrazem jest II Ogólnopolska Konferencja, również w Krzyżowej, która odbędzie się w dniach 17 – 18 listopada 2005r. Pod hasłem : „Wspierając uzdolnienia – rozwijamy świat”.

Dolnośląskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Informacji Pedagogicznej
http://www.dodn.wroc.pl

Wojewódzki System Informacji Zawodowej

     Główne założenie Systemu Informacji Zawodowej to zapewnienie stałego przepływu i rozpowszechniania informacji zawodowej poprzez różnego rodzaju instytucje.
Opracowywanie i udostępnianie informacji na temat możliwości kształcenia, zdobywania kwalifikacji zawodowych, charakteru poszczególnych zawodów, współczesnego rynku pracy, sposobów przeciwdziałania bezrobociu oraz instytucji zajmujących się orientacją i poradnictwem zawodowym, stanowi podstawowe zadanie Systemu.
Zgromadzone w formie ulotek, poradników, filmów video, programów komputerowych, internetowych stron www, informacje udostępniane są w szczególności: uczniom stojącym przed wyborem właściwej ścieżki zawodowej, rodzicom chcącym pomóc dzieciom w wyborze zawodu oraz nauczycielom i doradcom zawodowym.

www.siz.pl

 Dolnośląski System Informacji Pedagogicznej

    Dolnośląski System Informacji Pedagogicznej (DSIP) jest regionalnym projektem edukacyjnym, stanowiącym jedno z zadań strategicznych rozwoju Dolnego Śląska.
DSIP stanowi bazę informacji naukowej dla takich projektów jak: Dolnośląski System Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli, Wojewódzki System Informacji Zawodowej, Dolnośląski System Wspierania Uzdolnień, ale również ma na celu gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie rzetelnych i aktualnych informacji nauczycielom oraz wszystkim zainteresowanym problematyką wychowania i edukacji.
System tworzy ponad stu dwudziestu bibliotekarzy dolnośląskich bibliotek pedagogicznych, a koordynatorem działań jest Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wrocławiu. Podstawę systemu stanowią zbiory, liczące ponad milion woluminów, czasopisma, filmy video oraz dokumenty multimedialne.
Jesienią 2001 roku zostało zawiązane we Wrocławiu konsorcjum, którego celem było stworzenie platformy dla optymalnego udostępniania środowisku akademickiemu oraz mieszkańcom Wrocławia i Dolnego Śląska zasobów bibliotecznych i informacyjnych. Rolniczej, Biblioteka Akademii Wychowania Fizycznego, Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna oraz Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna.
Wszystkie wyżej wymienione placówki  zakupiły zintegrowany system biblioteczny Aleph umożliwiający budowę katalogu centralnego, wspólnej bazy danych o zbiorach wszystkich bibliotek, stanowiący podstawowe narzędzie tworzenia Dolnośląskiego Systemu Informacji Pedagogicznej.

www.bib.edu.pl

 Edukacja ekologiczna

    Do zadań Wydziału Edukacji i Nauki Urzędu Marszałkowskiego w zakresie edukacji ekologicznej należy  inicjowanie, koordynowanie i realizowanie wraz z Wydziałem Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego zadań z zakresu edukacji i nauki określonych w przyjętym przez Sejmik Województwa Dolnośląskiego w dniu 16 grudnia br. Programie Edukacji Ekologicznej dla Województwa Dolnośląskiego.


I. Program Edukacji Ekologicznej dla Dolnego Śląska

bip.umwd.pl/fileadmin/user_upload/srodowisko/Program_Edukacji_Ekologicznej_dla_Dolnego_-l-ska_-_11_2005-p.doc


    W dniu 16 grudnia 2005 roku podczas Sesji Sejmiku Województwa Dolnośląskiego odbyło się drugie czytanie i przyjecie Projektu pod nazwą „Program Edukacji Ekologicznej dla Dolnego Śląska”. Po przyjęciu przez Sejmik Województwa Dolnośląskiego Program Edukacji Ekologicznej dla Dolnego Śląska stał się pierwszym takim regionalnym programem w Polsce i pozwoli m.in. na kompleksowe zarządzanie i monitorowanie dolnośląskiej edukacji ekologicznej.

Cele i przesłanie Programu
    Program Edukacji Ekologicznej dla Dolnego Śląska powstał jako konsekwencja realizacji “Narodowej Strategii Edukacji Ekologicznej” i ma swoje odniesienie do celów jej programu wykonawczego, jakim jest “Narodowy Program Edukacji Ekologicznej” a także w oparciu o “Program zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska województwa dolnośląskiego”. Przesłaniem Programu jest wychowanie odpowiedzialnego za środowisko naturalne (w skali nie tylko lokalnej, ale i globalnej) mieszkańca Dolnego Śląska, który świadomie dąży do zrównoważonego rozwoju rozumianego jako jedynej drogi postępu w rozwoju społeczeństw przy równoczesnym zachowaniu dóbr przyrody dla przyszłych pokoleń.
Z uwagi na specyfikę zarówno społeczną jak i środowiskową województwa po przeprowadzeniu rozpoznania i konsultacji międzysektorowej sformułowano trzy cele główne Programu Edukacji Ekologicznej dla Dolnego Śląska:
- rozwój świadomości ekologicznej mieszkańców Dolnego Śląska
- system stałej współpracy międzysektorowej i dialogu społecznego
- racjonalne wykorzystanie i rozwój bazy służącej edukacji ekologicznej

Metodyka prac nad programem
    Prace nad programem prowadzone były metodą uspołecznioną przy udziale przedstawicieli różnych sektorów: administracji samorządowej, rządowej parków narodowych i krajobrazowych, uczelni wyższych, organizacji ekologicznych.
Uczestnicy procesu spotkali się w trakcie dwóch warsztatów przechodząc kolejne etapy planowania strategicznego począwszy od analizy obecnej sytuacji w edukacji ekologicznej skończywszy na wyznaczeniu celów i planów operacyjnych. Spotkania warsztatowe zostały poprzedzone zebraniem informacji z ponad 100 instytucji, ośrodków i organizacji prowadzących edukacje ekologiczną na Dolnym Śląsku.

 
II. Ośrodki Edukacji Ekologicznej

Kluczową rolę w edukacji ekologicznej w skali regionalnej mają ośrodki edukacji ekologicznej. W 2004 roku na zlecenie Ministerstwa Środowiska GRID przeprowadził badania ankietowe, których celem był wybór Kwalifikowanych Ośrodków Edukacji Ekologicznej KOEE. Wśród ankietowanych 239 ośrodków (nie jest to jeszcze lista KOEE – ta bowiem opracowana zostanie na podstawie kryteriów ustalonych przez Ministerstwo Środowiska) znalazło się 18 ośrodków dolnośląskich, w tym:
- Stowarzyszenie ECEAT-Poland Europejskie Centrum Rolnictwa Ekologicznego
i Turystyki Oddział w Polsce,
- Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody "pro Natura",
- Europejskie Centrum Zrównoważonego Rozwoju,
- Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Komendy Chorągwi Dolnośląskiej ZHP,
- Leśny Bank Genów Kostrzyca,
- Fundacja Wolne Inicjatywy Edukacyjne,
- Powiatowe Centrum Edukacji w Lwówku Śląskim,
- Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Lubaniu Śląskim,
- Starostwo Powiatowe w Legnicy,
- Dolnośląskie Centrum Edukacji Ekologicznej,
- Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych,
- Centrum Edukacji Ekologicznej i Krajoznawstwa "Salamandra"
w Myśliborzu ( Gospodarstwo Pomocnicze DZPK w Oddziale Legnica),
- Park Narodowy Gór Stołowych - Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny,
- Międzynarodowe Centrum Informacji i Szkolenia Ekologicznego w Mysłakowicach,
- Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju,
- Fundacja Ekologiczna “Zielona Akcja”,
- Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze,
- Karkonoskie Centrum Edukacji Ekologicznej w Szklarskiej Porębie,


III. Analiza mocnych i słabych stron szkolnictwa dolnośląskiego w zakresie edukacji ekologicznej.

Mocne strony:
1. Rosnący zbiór dobrych praktyk edukacyjnych
2. Duży potencjał programowy i kadrowy w zakresie edukacji ekologicznej szkół wyższych
3. Rozwój infrastruktury pozaszkolnej wspierającej edukację ekologiczną
(centra i ośrodki edukacji)
4. Podstawa prawna/programowa dotycząca e.e.
(Rozporządzenie MEN z dn. 19.02.99, Prawo o ochronie środowiska z dn.27.04.01)
- nadanie systemowego charakteru e.e.
5. Rosnące zainteresowanie programami/projektami “zielonych szkół”
6. Rosnące zainteresowanie kształceniem w zakresie ochrony środowiska

Słabe strony:
1. Przygotowanie warsztatowe
2. Duże zróżnicowanie poziomu programów edukacyjnych
3. Brak informacji i współpracy w zakresie wymiany dobrych praktyk edukacyjnych.
4. Nadmierny werbalizm w stosowanych formach
(brak przełożenia programów teoretycznych na praktykę zajęć terenowych)
5. Słabe powiązanie praktyczne szkół wyższych ze środowiskiem poza akademickim
6. Zbyt słaba współpraca nauczycieli różnych przedmiotów
7. Niewystarczająca współpraca z innymi sektorami

    Wszelkie uwagi , pytania oraz wszystkich zainteresowanych współpracą z Wydziałem Edukacji i Nauki Urzędu Marszałkowskiego w zakresie edukacji ekologicznej prosimy o kontakt na adres e-mail: aleksandra.wilczynska@umwd.pl , telefonicznie (071) 776 94 66 lub na adres Urzędu Marszałkowskiego.